Prefabrik yapılar hafif olduğu için genellikle radye (plak) beton, hatıl temel ya da tekil beton ayaklar üzerine kurulur. Hangisinin seçileceği zeminin taşıma gücüne, arazinin eğimine, yapının büyüklüğüne ve kalıcı mı geçici mi olduğuna bağlıdır. Zeminde yapılan hata sonradan kapı-pencere sıkışması, çatlak ve su sorunu olarak geri döner.
Prefabrik yapıyla ilgili en çok hafife alınan konu zemindir. "Nasılsa hafif bir yapı" düşüncesiyle toprağın üzerine birkaç blok koyup montaja geçmek isteyenler oluyor. Sahada gördüğümüz sorunların önemli bir kısmının kaynağı ise tam burası. Bu yazıda temel seçeneklerini ve hangi durumda hangisinin mantıklı olduğunu anlatıyoruz.
Önce zemini tanımak
Arazinin dolgu mu yoksa sağlam toprak mı olduğu, eğimi, yağmur suyunun nereye aktığı ve kışın don olup olmadığı temel kararını belirler. Büyük kamp ve kalıcı yapılarda zemin etüdü yapılması doğru olur. Küçük bir yapıda bile sahayı görmeden temel önermemeye çalışıyoruz.
Radye (plak) beton
Yapının oturacağı alanın tamamına dökülen betonarme plaktır. Yükü geniş bir alana yaydığı için zayıf zeminlerde avantajlıdır. Aynı zamanda binanın zemini olarak da kullanılır; nemi keser, düzgün bir taban sağlar. Kalıcı prefabrik evlerde ve ıslak hacimli binalarda en çok tercih ettiğimiz çözümdür. Dezavantajı, beton miktarı fazla olduğu için maliyetinin ve kuruma süresinin diğerlerine göre yüksek olmasıdır.
Hatıl temel
Yapının dış duvarları ve taşıyıcı hatları boyunca uzanan betonarme kirişlerdir. Radyeye göre daha az beton ister. Yapının altında havalandırılan bir boşluk kalır; bu da nem açısından iyi olabilir ama zeminin iyi yalıtılmasını gerektirir. Orta büyüklükteki prefabrik binalar için dengeli bir seçenektir.
Tekil beton ayaklar
Konteynerlerde ve geçici yapılarda sık kullanılır. Köşelere ve belirli aralıklara beton kaideler yapılır, konteyner bunların üzerine oturur. Hızlı ve ekonomiktir, yapı söküldüğünde sahada az iz bırakır. Ancak kaidelerin aynı kotta olması çok önemlidir; birkaç santimlik fark bile kapıların kapanmamasına yol açabilir.
Kazık ve özel çözümler
Çok zayıf zeminlerde, dere yataklarına yakın alanlarda ya da ciddi eğimli arazilerde vidalı kazık veya çelik ayaklı sistemler gündeme gelir. Bunlar proje bazında, statik hesapla karar verilen çözümlerdir.
Eğimli arazide ne yapılır?
Hafif eğimde ayak yükseklikleri ayarlanarak yapı düz tutulabilir. Eğim arttıkça ya kademeli temel yapılır ya da arazi teraslanır. Karadeniz'in dar vadileri gibi yerlerde kurduğumuz kamplarda en çok zaman alan iş çoğu zaman montaj değil, bu zemin düzenlemesi oluyor.
Su ve drenaj
Yapının etrafında biriken yağmur suyu, zamanla temeli zayıflatır ve içeriye nem taşır. Yapının etrafına hafif eğim vermek, çatı suyunu yapıdan uzağa almak ve gerekirse drenaj kanalı açmak, küçük ama çok etkili önlemlerdir.
Zemin hatasının belirtileri
- Kapı ve pencerelerin zor açılıp kapanması
- Panel birleşimlerinde açılma ve çatlak
- Zeminde çökme, yürürken hissedilen eğim
- Duvar diplerinde nem ve küf
Bu belirtiler görüldüğünde sorun genellikle yapının kendisinde değil, oturduğu zemindedir. Erken fark edilirse ayar ve takviyeyle çözülebilir.
Temel teklife dahil mi?
Bazı firmalar zemin işini müşteriye bırakır, bazıları teklifine dahil eder. Karşılaştırma yaparken bunu mutlaka sorun. Biz projeye göre temel planını da çıkarıyor, istenirse zemin hazırlığını da üstleniyoruz.
İhtiyacınızı iletin, sahanıza ve kullanımınıza göre ücretsiz teklif hazırlayalım.
Sık sorulan sorular
Konteyner doğrudan toprağa konabilir mi?
Önermiyoruz. Toprak zamanla oturur ve nem yapar. En azından düzgün kotlanmış beton ayaklar ya da sıkıştırılmış, drenajı sağlanmış bir zemin gerekir.
Prefabrik ev için en iyi temel hangisi?
Kalıcı kullanılacak ve içinde ıslak hacim olan evlerde çoğunlukla radye beton tercih edilir. Zemin durumuna göre hatıl temel de uygun olabilir.
Temel betonu ne kadar sürede montaja hazır olur?
Betonun belirli bir dayanıma ulaşması için beklemek gerekir; süre hava sıcaklığına ve beton sınıfına göre değişir. Soğuk havada bu süre uzar.